Poznaj wspaniałe właściwości oleju lnianego - jego zastosowanie i dobroczynny wpływ na organizm człowieka - skórę, włosy, serce, układ nerwowy, krwionośny, pokarmowy, rozrodczy...

Charakterystyka chemiczna składu oleju lnianego

Olej lniany tłoczony jest na zimno z dojrzałych, brązowych nasion lnu (Linum usitatissimum). Charakteryzuje się ciemnożółtym, bursztynowym kolorem i gęstą, oleistą konsystencją. Ma specyficzny zapach, lekko rybi bądź orzechowo-sezamowy posmak z lekką nutka goryczy wyczuwalny w zależności od wrażliwości smakowej danej osoby. W jego skład chemiczny wchodzi:

  • 10% nasyconych kwasów tłuszczowych,
  • 58% kwasu omega-3 alfa-linolenowego (ALA),
  • 15% kwasu omega-6 linolowego (LA),
  • 17% kwasu omega-9 olejowego,
  • duża zawartość witaminy E.

Wykorzystuje się go w przemyśle spożywczym, jednak jego udział w gotowych produktach jest niewielki, ponieważ poza wysoką ceną charakteryzuje się chemiczną nietrwałością. Zdolność zawartych w nim związków do polimeryzacji pod wpływem światła znalazła zastosowanie przy produkcji substancji przeznaczonych do celów artystycznych, jak również w przemyśle kosmetycznym.

Kwasy tłuszczowe wielonienasycone zostały odkryte pod koniec lat 20. XX wieku i scharakteryzowane pod wspólną nazwą „witaminy F”. Uwcześni naukowcy nie potrafili jeszcze rozróżnić między sobą konkretnych grup kwasów, ponieważ technika nie pozwalała im dostrzec różnic w budowie cząsteczek. Współcześnie wiadomo, że właściwości kwasów zależne są od umiejscowienia ostatniego wiązania podwójnego w łańcuchu węglowym, które jest nienasycone. Wiązania nienasycone występują związkach chemicznych co trzy kolejne atomy węgla, na tej podstawie określa się grupy pokrewnych kwasów mających odpowiednio pierwsze wiązanie podwójne na: trzeciej pozycji (omega-3), szóstej (omega-6) i dziewiątej (omega-9). Układ fizjologiczny człowieka potrafi sam produkować kwasy nasycone i z jednym wiązaniem nienasyconym (Omega-9), niestety nie ma zdolności tworzenie kwasów wielonienasyconych. Może jedynie wydłużać łańcuchy chemiczne, do czego potrzebuje związków prostych dostarczanych jako substytuty w żywności.

Kwasy tłuszczowe występują w dwóch układach geometrycznych: izomerach cis i trans. Formy trans powstają w trakcie produkcji z wykorzystaniem wysokich temperatur. Izomery trans niebezpieczne dla zdrowia zawarte są w tradycyjnych przetworzonych produktach spożywczych. Podnoszą stężenie cholesterolu LDL we kwi (zwanego „złym cholesterolem”), utleniają go i powodują odkładanie się tego związku w tętnicach, co prowadzi do miażdżycy naczyń krwionośnych. Ponadto ekstrakcja tłuszczy prowadząca do ich uwodorowienia (np. przy produkcji margaryn) czyni z nich łatwo odkładające się w organizmie związki chemiczne. Tłuszcze nasycone są zawarte nie tylko w masłach, margarynach czy olejach tłoczonych na ciepło, ale także w gotowej żywności, są bowiem bardziej odporne na przechowywanie, a przede wszystkim tańsze i łatwiejsze w produkcji.

Najważniejsze dla ludzkiego organizmu są dobrze zbilansowane proporcje grup omega-3 i omega-6, w stosunku 1:1. Głównymi przedstawicielami grupy

omega-3 są:

  • kwas alfa-linolenowy (ALA),
  • kwas eikozapentaenowy (EPA),
  • kwas dokozaheksaenowy (DHA);

omega-6:

  • kwas linolowy (LA),
  • kwas gamma-linolenowy (GLA),
  • kwas arachidonowy (AA).

Kwas alfa-linolenowy nie jest wytwarzany przez ludzki układ fizjologiczny i musi zostać dostarczony w pożywieniu, z niego tworzone są kolejno kwasy EPA i DHA, podobnie z grupy omega-6 niezbędne jest dostarczanie kwasu linolowego, stanowiącego podstawę dla tworzenia pochodnych przez wydłużanie łańcucha cząsteczki.

Najważniejszym składnikiem oleju lnianego jest izomer cis kwasu tłuszczowego alfa-linolenowgo z grup kwasów omega-3, który charakteryzuje się olbrzymią ilością zalet mających konkretny wpływ na zdrowie człowieka. Pomaga zachować właściwie proporcje spożywanych tłuszczy, wpływa leczniczo na cały organizm począwszy od poziomu komórkowego, poprzez układ krwionośny, pokarmowy, odporności, rozrodczy aż po skórę, włosy i paznokcie. Olej lniany tłoczony jest na zimno, ponieważ kwasy omega-3 są bardzo nietrwałe, utleniają się szybko zwłaszcza pod wpływem temperatury i światła. Z izomerów cis zawartych w zimnym oleju organizm wytwarza prostaglandyny i tromboksany, olej zawiera także fitohormony – każda z tych substancji ma lecznicze działanie na ciało człowieka. Ponadto z lnu produkuje się także siemię lniane, używane jako swego rodzaju „pierwsza pomoc” w problemach trawiennych.